Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – VISTE vừa công bố kết quả khảo sát tại 04 trường THPT, cung cấp góc nhìn thực tiễn về xu hướng lựa chọn nghề nghiệp của học sinh trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Khảo sát hơn 500 học sinh THPT
Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – VISTE vừa công bố kết quả khảo sát chương trình giáo dục hướng nghiệp được triển khai tại 04 trường THPT trên địa bàn tỉnh Phú Thọ và Hòa Bình. Nghiên cứu thu thập 527 phiếu khảo sát hợp lệ, phản ánh thực trạng nhận thức, nhu cầu và định hướng nghề nghiệp của học sinh phổ thông hiện nay.
Khảo sát được thực hiện song song với chuyên đề “Xu hướng nghề nghiệp trong kỷ nguyên số và kỹ năng lựa chọn nghề nghiệp”, sử dụng mô hình Holland (RIASEC) kết hợp bộ câu hỏi khảo sát định hướng nghề nghiệp mở rộng.
Theo đại diện nhóm nghiên cứu, mục tiêu của khảo sát không chỉ dừng lại ở việc đánh giá mức độ hứng thú nghề nghiệp của học sinh. Quan trọng hơn, kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thêm dữ liệu tham khảo cho các nhà trường trong quá trình xây dựng hoạt động hướng nghiệp, phân luồng và tư vấn lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích của học sinh cũng như nhu cầu của thị trường lao động.
Việc triển khai khảo sát tại nhiều trường THPT cũng giúp phản ánh bức tranh tương đối toàn diện về thực trạng hướng nghiệp ở bậc phổ thông. Đây là cơ sở để nhận diện những xu hướng mới và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục hướng nghiệp trong thời gian tới.
Học sinh đang thay đổi tư duy
Kết quả khảo sát ghi nhận nhiều điểm đáng chú ý về định hướng nghề nghiệp của học sinh THPT.
Ở nhóm đánh giá mức độ hứng thú nghề nghiệp, 37% học sinh thuộc nhóm “Ít hứng thú nghề nghiệp”, trong khi 37,4% thuộc nhóm “Đa hứng thú nghề nghiệp”. Chỉ khoảng 13,5% học sinh bước đầu hình thành định hướng nghề nghiệp ở mức tương đối rõ hoặc rõ ràng.
Những con số này cho thấy phần lớn học sinh vẫn đang trong giai đoạn khám phá bản thân và cần thêm các hoạt động trải nghiệm, tư vấn để đưa ra lựa chọn phù hợp.
Khảo sát cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy lựa chọn con đường sau tốt nghiệp THPT. Có 82,4% học sinh mong muốn tiếp tục học tập thông qua các hình thức như đại học hoặc vừa học vừa làm.
Đáng chú ý, 44,2% học sinh cho biết sẵn sàng cân nhắc các lựa chọn ngoài mô hình đại học truyền thống, bao gồm vừa học vừa làm, tham gia thị trường lao động ngay sau tốt nghiệp hoặc theo học các chương trình đào tạo quốc tế.
Xu hướng này cho thấy học sinh ngày càng quan tâm đến tính thực tiễn của giáo dục, khả năng việc làm và cơ hội phát triển nghề nghiệp lâu dài thay vì chỉ tập trung vào bằng cấp.
Một điểm nổi bật khác là xu hướng hội nhập quốc tế ngày càng rõ nét. Trong nhóm học sinh có dữ liệu đầy đủ, 16,8% đã xác định mong muốn học tập hoặc làm việc tại các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đức và Đài Loan.
Bên cạnh đó, 22,6% lượt lựa chọn liên quan đến nhu cầu được tư vấn lộ trình học ngoại ngữ, cơ hội học tập và làm việc ở nước ngoài. Điều này phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của học sinh đối với môi trường lao động quốc tế và yêu cầu nâng cao năng lực ngoại ngữ ngay từ bậc THPT.
Chuyển từ giới thiệu nghề sang phát triển năng lực lựa chọn nghề
Từ kết quả nghiên cứu, nhóm chuyên gia của Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – VISTE cho rằng giáo dục hướng nghiệp đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ.
Theo đó, hoạt động hướng nghiệp không nên chỉ dừng ở việc giới thiệu ngành học hoặc cơ sở đào tạo. Thay vào đó, học sinh cần được hỗ trợ phát triển năng lực tự nhận thức, hiểu rõ sở trường và giá trị cá nhân, đồng thời được tiếp cận thông tin về thị trường lao động, trải nghiệm nghề nghiệp và xây dựng kế hoạch học tập phù hợp với mục tiêu phát triển của bản thân.
Cách tiếp cận này sẽ giúp học sinh chủ động hơn trong việc đưa ra quyết định nghề nghiệp, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của thị trường lao động trong kỷ nguyên số.
Thông qua các hoạt động nghiên cứu, khảo sát và triển khai chuyên đề hướng nghiệp tại các trường THPT, Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – VISTE tiếp tục theo đuổi định hướng xây dựng hệ sinh thái hướng nghiệp dựa trên dữ liệu. Đây là nền tảng để hỗ trợ nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục và học sinh nâng cao chất lượng công tác hướng nghiệp, góp phần phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam (VISTE)
- Trụ sở: Lô TH1, phường Nghĩa Đô, TP Hà Nội
- Văn phòng đại diện: Tầng 6, C14 Bắc Hà, Tố Hữu, Đại Mỗ, Hà Nội
- Hotline: 098 496 30 96
- Email: vienkhcnvagiaoducvietnam@gmail.com
- Website: viste.org.vn
