Từ ngày 25/12/2024, Nghị định 147/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc bảo đảm an toàn thông tin trên mạng xã hội. Cùng Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – Viste tìm hiểu ngay những điểm mới và tác động của nghị định này.
1. Tổng quan về Nghị định 147/2024/NĐ-CP
Vào ngày 11/9/2024, Chính phủ đã ký ban hành Nghị định 147/2024/NĐ-CP quy định chi tiết về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng xã hội. Theo đó, Nghị định 147/2024/NĐ-CP sẽ chính thức thay thế toàn bộ Nghị định 72/2013/NĐ-CP và Nghị định 27/2018/NĐ-CP, qua đó thể hiện rõ định hướng nhất quán trong việc siết chặt hơn các quy chuẩn đối với các nền tảng trực tuyến đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam.
Đáng chú ý, phạm vi điều chỉnh của Nghị định 147/2024/NĐ-CP được mở rộng áp dụng cho cả tổ chức, doanh nghiệp, và cá nhân, bao gồm cả các đối tượng trong và ngoài nước cung cấp dịch vụ tại Việt Nam. Điểm cốt lõi và tạo sự khác biệt của văn bản này chính là quy định bắt buộc các nền tảng mạng xã hội phải thực hiện xác thực danh tính người dùng thông qua số điện thoại chính chủ hoặc mã định danh cá nhân. Đây là biện pháp then chốt nhằm ngăn chặn triệt để các hành vi vi phạm pháp luật, giảm thiểu tài khoản ảo, và đấu tranh hiệu quả chống lại tin giả, lừa đảo trực tuyến.
Mặt khác, Nghị định mới còn đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm pháp lý của các doanh nghiệp nước ngoài khi hoạt động kinh doanh tại thị trường Việt Nam. Cụ thể, các nền tảng này phải tăng cường các biện pháp như cảnh báo nội dung không phù hợp, thực hiện phân loại thông tin rõ ràng, và quan trọng nhất là phải có biện pháp bảo vệ trẻ em trên không gian mạng một cách chặt chẽ, nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dùng, đặc biệt là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương là trẻ em.
2. Những điểm mới cần nắm rõ theo Nghị định 147
Một loạt các quy định mới trong Nghị định 147/2024/NĐ-CP đã tạo ra sự thay đổi lớn trong cách thức quản lý hoạt động trên mạng xã hội, phát trực tiếp (livestream), xử lý thông tin vi phạm và quản lý trang thông tin điện tử tổng hợp.
2.1 xác thực tài khoản mạng xã hội
Một trong những quy định cốt lõi và nhận được sự quan tâm lớn nhất chính là quy định bắt buộc về xác thực tài khoản người dùng.
- Lộ trình bắt buộc: Kể từ ngày 25/12/2024, tất cả các nền tảng mạng xã hội, bao gồm cả mạng xã hội trong nước và xuyên biên giới, đều phải triển khai cơ chế xác thực tài khoản người dùng theo quy chuẩn mới.
- Phương thức Xác thực đa tầng: Người dùng tại Việt Nam phải thực hiện xác thực bằng số điện thoại di động chính chủ tại Việt Nam (trong vòng 90 ngày). Đáng chú ý, đối với những trường hợp không có số điện thoại Việt Nam, người dùng phải sử dụng số định danh cá nhân hoặc Căn cước công dân (CCCD) để hoàn tất quá trình xác thực.
- Siết chặt Hoạt động thương mại: Đặc biệt quan trọng, các tài khoản phục vụ mục đích thương mại và phát trực tiếp (livestream) bị buộc phải xác thực bằng số định danh cá nhân, tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định về định danh và xác thực điện tử.
- Chế tài Sử dụng: Theo tinh thần của Nghị định 147/2024/NĐ-CP, chỉ những tài khoản đã được xác thực mới có đầy đủ quyền hạn để đăng bài, bình luận, chia sẻ và thực hiện phát trực tiếp.
2.2 Tài khoản mạng xã hội
Nghị định 147/2024/NĐ-CP đã thể hiện sự kiên quyết trong việc xử lý thông tin xấu, độc bằng cách rút ngắn đáng kể thời gian xử lý nội dung vi phạm và quy định rõ ràng các chế tài nghiêm khắc hơn.
- Thời hạn loại bỏ nội dung: Các nền tảng mạng xã hội phải có trách nhiệm loại bỏ nội dung vi phạm pháp luật trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu chính thức từ cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công an).
- Khóa tài khoản tạm thời: Tài khoản hoặc trang cộng đồng sẽ phải đối mặt với việc bị khóa tạm thời (từ 7 đến 30 ngày) nếu vi phạm ít nhất 5 lần trong 30 ngày hoặc 10 lần trong 90 ngày.
- Khóa tài khoản vĩnh viễn: Đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng liên quan đến an ninh quốc gia hoặc có hành vi tái phạm nhiều lần, tài khoản sẽ bị khóa vĩnh viễn trên nền tảng.
2.3 Kiểm soát hoạt động livestream
Hoạt động phát trực tiếp, đặc biệt là hoạt động phát trực tiếp nhằm mục đích thương mại, đã được đưa vào tầm kiểm soát chặt chẽ hơn.
- Pháp lý hóa Trách nhiệm: Luật hóa trách nhiệm của các nền tảng trong việc quản lý nội dung phát sóng trực tiếp, yêu cầu người phát trực tiếp phải xác thực tài khoản đầy đủ như đã nêu trên.
- Yêu cầu Giấy phép: Các mạng xã hội có cung cấp chức năng phát trực tiếp bắt buộc phải có giấy phép cung cấp dịch vụ mạng xã hội theo quy định.
- Tuân thủ Pháp luật Chuyên ngành: Hoạt động phát trực tiếp thương mại phải tuân thủ nghiêm túc các quy định hiện hành về quảng cáo, thuế, và đặc biệt là an ninh mạng.
2.4 Trang thông tin điện tử tổng hợp
Nhằm chấm dứt tình trạng “báo hóa” các trang tin không phép gây nhiễu loạn thông tin, Nghị định 147/2024/NĐ-CP đã đưa ra những quy định mang tính ràng buộc cao.
- Yêu cầu Giấy phép: Bất kỳ cơ quan, tổ chức, hay doanh nghiệp nào muốn thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp đều phải có giấy phép từ cơ quan có thẩm quyền.
- Điều kiện Nghiêm ngặt: Các đơn vị này phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt về quản lý, nội dung và cung cấp dịch vụ, chi tiết được quy định tại Điều 25 của Nghị định 147/2024/NĐ-CP.
sự ra đời của Nghị định 147/2024/NĐ-CP thể hiện quyết tâm cao của Chính phủ trong việc xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm. Các quy định mới, từ việc xác thực tài khoản bắt buộc, rút ngắn thời gian xử lý vi phạm, đến kiểm soát chặt chẽ hoạt động trực tiếp thương mại và trang tin tổng hợp, đã tạo nên một khung pháp lý minh bạch và hiệu quả.
3. Trách nhiệm của các bên liên quan
trách nhiệm của các bên liên quan theo Nghị định 147/2024/ND-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, đặc biệt là tập trung vào mạng xã hội:
3.1 Người sử dụng mạng xã hội
Người dùng mạng xã hội không chỉ được hưởng quyền lợi mà còn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý. Cụ thể:
- Tuân thủ quy định pháp luật khi sử dụng dịch vụ mạng xã hội.
- Được bảo vệ thông tin cá nhân, trừ trường hợp cần xác thực theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
- Chịu trách nhiệm về toàn bộ nội dung do mình đăng tải, lưu trữ, chia sẻ hoặc phát tán, kể cả thông qua các liên kết tự thiết lập.
- Chủ tài khoản, trang, nhóm, kênh nội dung phải quản lý và chịu trách nhiệm về toàn bộ nội dung đăng tải trên nền tảng.
- Gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác, cũng như nội dung gây hại cho trẻ em – trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu từ cơ quan chức năng.
- Không được lợi dụng mạng xã hội để sản xuất, chia sẻ nội dung mang tính báo chí, tin tức hoặc sai lệch khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
3.2 Các tổ chức, doanh nghiệp
Các tổ chức, doanh nghiệp – đặc biệt là nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới – phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật Việt Nam. Bao gồm:
- Đăng ký hoạt động, tên miền và thông tin liên hệ tại Việt Nam, bảo đảm khả năng phối hợp, xử lý khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý.
- Thiết lập biện pháp quản lý, kiểm duyệt nội dung để ngăn chặn hoặc loại bỏ kịp thời thông tin vi phạm pháp luật.
- Công khai thông tin liên hệ rõ ràng, minh bạch để người dùng và cơ quan quản lý dễ dàng liên hệ, xử lý vi phạm.
- Bảo đảm nhân sự, tổ chức và kỹ thuật phù hợp nhằm vận hành dịch vụ ổn định, an toàn.
- Tuân thủ toàn bộ quy định pháp luật Việt Nam trong quá trình cung cấp dịch vụ.
- Đối với dịch vụ phát trực tiếp (livestream): phải áp dụng biện pháp kỹ thuật, quy trình kiểm duyệt để kiểm soát và ngăn chặn nội dung vi phạm trong quá trình phát sóng.
Như vậy, Nghị định 147/2024/NĐ-CP đặt ra trách nhiệm rõ ràng cho cả người dùng cá nhân và tổ chức, doanh nghiệp trong công việc quản lý, sử dụng và cung cấp dịch vụ mạng xã hội thúc đẩy bảo vệ quyền lợi, đảm bảo an toàn, tránh vi phạm pháp luật trên không gian mạng Việt Nam.
4. Tác động của Nghị định 147/2024/NĐ-CP
Sự ra đời của Nghị định 147/2024/NĐ-CP không chỉ là thay đổi về pháp lý mà còn là động lực thúc đẩy một cuộc chuyển mình mạnh mẽ trong nhận thức và hành vi sử dụng mạng xã hội.
4.1 An ninh mạng và chống lừa đảo trực tuyến
Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị định 147/2024/NĐ-CP là cơ chế xác thực danh tính bắt buộc. Cụ thể, Nghị định yêu cầu các nền tảng mạng xã hội phải tiến hành xác thực người dùng thông qua các phương thức chính thức như số điện thoại hoặc mã số danh cá nhân (CCCD/CMND).
Theo đó, chỉ các tài khoản đã được xác thực mới được cấp quyền thực hiện các hoạt động cơ bản như đăng bài, bình luận hay phát trực tiếp. Quy định này được xem là một biện pháp hữu hiệu nhằm triệt tiêu tình trạng ẩn danh tràn lan, vốn là môi trường thuận lợi cho các hành vi tiêu cực. Hơn thế nữa, việc này sẽ hạn chế đáng kể rủi ro lừa đảo trực tuyến, phát tán tin giả (fake news) và các hành vi vi phạm pháp luật khác trên không gian mạng, qua đó nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của mỗi cá nhân khi tham gia tương tác trên môi trường số.
4.2 Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng
Bên cạnh đó, Nghị định thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến nhóm đối tượng dễ bị tổn thương là trẻ em. Cụ thể, Nghị định 147/2024/NĐ-CP đã đưa ra quy định không cho phép trẻ em dưới 16 tuổi được tự do cài đặt và sử dụng tài khoản mạng xã hội, đồng thời thiết lập các giới hạn nghiêm ngặt về thời gian sử dụng và cơ chế kiểm soát nội dung để đảm bảo tính phù hợp.
Đây là một bước tiến mang tính đột phá nhằm ngăn chặn trẻ em tiếp xúc với các nội dung độc hại, giảm thiểu nguy cơ bị bắt nạt, lạm dụng hoặc nghiện trò chơi/mạng xã hội. Như vậy, Nghị định này đóng vai trò then chốt trong việc kiến tạo một môi trường mạng an toàn, lành mạnh hơn cho sự phát triển của thế hệ trẻ.
4.3 Thách thức đối với người dùng
Tuy nhiên, việc thực thi Nghị định 147/2024/NĐ-CP cũng đặt ra những thách thức đáng kể cho cả người dùng và các đơn vị cung cấp dịch vụ. Các doanh nghiệp, đặc biệt là các nền tảng xuyên biên giới, phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về quản lý và kiểm duyệt nội dung, trách nhiệm gỡ bỏ thông tin vi phạm kịp thời, và tuân thủ các nghĩa vụ chuyên ngành như thuế và thanh toán điện tử đối với các hoạt động kinh doanh phát sinh trên nền tảng của họ.
Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư lớn vào việc nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, tăng cường đội ngũ kiểm duyệt nội dung và bổ sung nhân sự pháp chế chuyên môn cao. Mặc dù vậy, đây cũng chính là cơ hội để các đơn vị này xây dựng niềm tin vững chắc với người dùng và thúc đẩy một môi trường kinh doanh số minh bạch, chuyên nghiệp và có trách nhiệm hơn.
Nghị định 147/2024/NĐ-CP là một văn bản pháp lý mang tính chiến lược, không chỉ giải quyết các vấn đề nóng về an ninh mạng và bảo vệ người dùng, mà còn thiết lập lại tiêu chuẩn hoạt động cho toàn bộ hệ sinh thái số.
5. Nâng cao nhận thức an toàn mạng: Bảo vệ chính mình trong kỷ nguyên số
Trong tinh thần phòng, chống và đảm bảo an toàn trên không gian mạng, việc nâng cao nhận thức là vô cùng cấp thiết. Đồng hành với trách nhiệm đó, Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – Viste đã phối hợp cùng nhiều trường học và trung tâm đào tạo tổ chức chuỗi chuyên đề “Kỹ năng quản lý và sử dụng mạng xã hội an toàn – hiệu quả”.
Có thể nói, chuỗi chuyên đề này là một hoạt động chiến lược, cấp bách thể hiện sự hưởng ứng kịp thời đối với các sự kiện an ninh mạng quan trọng, điển hình như Công ước Hà Nội về an ninh mạng và chiến dịch “Không một mình” của Bộ Công An. Cụ thể, chương trình đào tạo tập trung vào ba trụ cột kiến thức then chốt nhằm trang bị cho người học những kỹ năng sống còn trong môi trường số hóa:
- Nhận thức học thuật chuyên sâu: Phân tích đúng đắn về bản chất và cơ chế hoạt động của mạng xã hội, đồng thời làm rõ hệ lụy nghiêm trọng phát sinh từ việc sử dụng thiếu kiểm soát, không tuân thủ quy định pháp luật.
- Nguyên tắc bảo mật dữ liệu: Hướng dẫn chi tiết nguyên tắc bảo vệ thông tin cá nhân, hình ảnh và dữ liệu riêng tư một cách khoa học và hệ thống trên các nền tảng số.
- Kỹ năng phòng, chống rủi ro số: Nâng cao năng lực ứng phó thông qua việc nhận diện và phòng tránh hiệu quả các hình thức lừa đảo, bắt nạt trực tuyến (Cyberbullying) đang ngày càng tinh vi.
Với chuỗi hoạt động mang tính chiến lược này, VISTE kỳ vọng công nghệ sẽ không còn là rủi ro tiềm tàng mà thực sự trở thành người bạn đồng hành tin cậy và công cụ hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển cá nhân.
Việc tuân thủ Nghị định 147/2024/NĐ-CP là nền tảng để mỗi cá nhân tự bảo vệ mình trong môi trường số hóa. Trên cơ sở đó, Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – Viste cam kết tiếp tục vai trò tiên phong trong việc Kiến tạo tri thức – Phát triển con người – Hội nhập quốc tế, thông qua các chương trình đào tạo và truyền thông giáo dục thiết thực, nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng làm chủ công nghệ và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Kết luận
Nghị định 147/2024/NĐ-CP là một văn bản pháp lý quan trọng, thể hiện quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong việc thiết lập một không gian mạng trật tự, an toàn và phát triển bền vững. Những quy định mới về xác thực, kiểm soát nội dung và bảo vệ trẻ em không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội để nâng cao văn hóa sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm của người dân Việt Nam.
| THÔNG TIN LIÊN HỆ Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – Viste
|
