Công ước Hà Nội – Khẳng định vị thế Việt Nam trong bảo vệ không gian mạng toàn cầu

Ngày 25 và 26/10 tới, Thủ đô Hà Nội sẽ trở thành tâm điểm của hợp tác quốc tế khi đăng cai Lễ mở ký Công ước Hà Nội – văn kiện lịch sử của Liên Hợp Quốc về phòng, chống tội phạm mạng. Sự kiện không chỉ đánh dấu cột mốc quan trọng trong an ninh mạng toàn cầu mà còn khẳng định vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam. Để chung tay xây dựng không gian mạng an toàn, Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – Viste đã nhanh chóng triển khai các chuyên đề giáo dục kỹ năng số

1. Tổng quan về Công ước Hà Nội 

Công ước Hà Nội là văn kiện pháp lý quốc tế tiên phong của Liên Hợp Quốc (LHQ) với mục tiêu chiến lược là kiến tạo một khuôn khổ hợp tác toàn cầu chính thức nhằm phòng, chống và trấn áp tội phạm mạng.

Sau một hành trình đàm phán kéo dài gần 4 năm, với sự tham gia của hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, Công ước đã được chính thức thông qua với quy mô 9 chương và 71 điều khoản. Sự kiện này được giới chuyên môn nhìn nhận là bước ngoặt mang tính lịch sử sau hơn hai thập kỷ kể từ khi Công ước Budapest của châu Âu ra đời.

Về mặt nội dung, Công ước Hà Nội được xây dựng vững chắc trên ba trụ cột chiến lược cốt lõi, tạo nên nền tảng toàn diện cho cuộc chiến chống tội phạm mạng trên phạm vi toàn cầu:

• Hình sự hóa đồng bộ các hành vi phạm tội qua mạng: Thiết lập tiêu chuẩn pháp lý chung để các quốc gia thành viên thống nhất định danh và xử lý nghiêm minh các hành vi phạm tội trong không gian số.
• Thúc đẩy hợp tác quốc tế chuyên sâu và hiệu quả: Bao gồm các cơ chế về điều tra, dẫn độ, chia sẻ chứng cứ điện tử, đáng chú ý là việc thiết lập một cơ chế hợp tác chuyên trách hoạt động 24/7.
• Bảo đảm quyền con người trong kỷ nguyên số: Đồng thời, nhấn mạnh nguyên tắc bảo vệ quyền riêng tư, tự do trên không gian mạng và tăng cường tuân thủ các nguyên tắc pháp quyền trong mọi hoạt động điều tra, xử lý liên quan.

Do vậy, sự ra đời của Công ước Hà Nội đã thiết lập nên khuôn khổ pháp lý toàn cầu chưa từng có tiền lệ cho không gian mạng. Công ước đóng vai trò trọng yếu trong việc thu hẹp khoảng cách pháp luật giữa các quốc gia, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hóa tối đa cho công tác hỗ trợ chuyển đổi số và bảo đảm an toàn cho mọi công dân số trên toàn thế giới.

2. Việt Nam vinh dự trở thành nước chủ nhà 

Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, Lễ mở ký Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng với chủ đề “Chống tội phạm mạng – Chia sẻ trách nhiệm – Hướng tới tương lai” sẽ được tổ chức tại Hà Nội ngày 25–26/10/2025. Sự kiện này có sự phối hợp của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Chống ma túy và Tội phạm (UNODC) cùng nhiều tổ chức quốc tế khác.

Việc Công ước mang tên Thủ đô Việt Nam – Công ước Hà Nội – là lần đầu tiên một địa danh của Việt Nam được gắn với một điều ước đa phương toàn cầu trong lĩnh vực an ninh mạng và hợp tác quốc tế. Điều này không chỉ là một vinh dự to lớn mà còn là sự khẳng định vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam trong quản trị công nghệ và an ninh mạng.

Sự kiện dự kiến sẽ có sự tham dự của 93 đoàn, do Chủ tịch nước Lương Cường chủ trì Lễ mở ký, cùng với Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres và nhiều lãnh đạo cấp cao các nước, các tổ chức khu vực và quốc tế.

Việc tổ chức Lễ ký là bước quan trọng triển khai Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Điều này khẳng định Việt Nam sẵn sàng tham gia khởi xướng các sáng kiến mới, đóng góp vào việc xử lý các vấn đề, quan tâm chung của quốc tế, đặc biệt là các thách thức toàn cầu như an ninh mạng. Tổng thể, Công ước không chỉ làm sâu sắc hơn các khung pháp lý Việt Nam về an ninh mạng, mà còn tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn, góp phần xây dựng môi trường số an toàn và minh bạch hơn.

3. Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – hưởng ứng tinh thần Công ước Hà Nội

Trước bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự ra đời của Công ước Hà Nội, trách nhiệm giáo dục và nâng cao nhận thức về an toàn không gian mạng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – Viste đã và đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm lan tỏa ý nghĩa của Công ước trong giáo dục và đời sống số.

Viện đang chuẩn bị tổ chức chuỗi chuyên đề mới dành cho học viên các trung tâm, tiêu biểu là “Kỹ năng quản lý và sử dụng mạng xã hội an toàn – hiệu quả”. Chuyên đề hướng đến mục tiêu nâng cao nhận thức an toàn số, giúp học viên hiểu rõ hơn về các rủi ro trong không gian mạng, cách nhận diện và phòng tránh tội phạm công nghệ cao, đồng thời khuyến khích sử dụng Internet có trách nhiệm và tích cực.

Theo đó, đây là một phần trong chương trình đào tạo về chuyển đổi số và an ninh mạng cộng đồng, góp phần thực thi các nguyên tắc của Công ước Hà Nội trong giáo dục – đào tạo. Ngoài ra, Viện Viste cũng đang nghiên cứu phát triển nhiều chuyên đề đào tạo chuyên sâu phù hợp với xu thế quốc tế hiện nay.

Sự chủ động của Viện khoa học công nghệ và giáo dục Việt Nam – Viste trong việc lồng ghép các nguyên tắc của Công ước Hà Nội vào chương trình giáo dục đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng nền tảng tri thức vững chắc cho công dân số. Thông qua các chuyên đề thiết thực, VISTE đang tích cực đào tạo một thế hệ người dùng mạng thông minh, có trách nhiệm, qua đó nâng cao sức đề kháng của cộng đồng trước các mối đe dọa trên không gian mạng.